De Potterij – Mechelen

© BUUR

De Potterij is strategisch gelegen in het stadscentrum van Mechelen. Het is een verontreinigde site die eigendom is van de OVAM (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij). Het doel van de eigenaar is de site te herontwikkelen en een maatschappelijke meerwaarde te geven. Zo kunnen de middelen die in de bodemsanering worden geïnvesteerd aan de gemeenschap worden teruggegeven. Er is een studie lopende om een proces uit te werken dat de toekomst van de site zal bepalen. Ze werd gelanceerd op basis van een kandidatuur voor de Pilootprojecten “Terug In Omloop” van de Vlaamse Bouwmeester. De identiteit van de site steunt op het thema van de circulaire economie. Het project beoogt het gebouw om te vormen tot een ‘circulair laboratorium’ waar diverse actoren kennis en praktijken op het gebied van circulaire economie kunnen delen. Zo kunnen deze concepten duidelijk worden uitgelegd en in de stad worden verankerd. Het ontwikkelde programma heeft een sterke impact op de buurt: het brengt mensen samen in het kader van uitwisselingen (tweedehandsmarkt, jobbibliotheek enz.), in samenhang met de programma’s die aan de site grenzen (H30, Huis Joossen, enz.). Door middel van een overgangsplanning is de aanvankelijke visie op de toekomst van het gebied geëvolueerd naar een veel bredere beleidsvisie.

Download de volledige projectfiche

 

Project ambities

De ambities van het project werden in de loop van het proces bepaald en aangepast.

De geschiedenis en de bouw van het project beginnen wanneer de weverij, wasserij en stomerij verhuizen in 1996. Een zwaar vervuilde bodem bleef achter. De hoge kosten van de sanering, 2 miljoen euro (veel meer dan de waarde van hete terrein), schrikten geïnteresseerde kopers af en het terrein bleef lange tijd braak liggen. In 2012 ontstond de ambitie van de OVAM om de onderbenutte en vervuilde site van De Potterij te recupereren om er tijdelijk een circulair laboratorium te installeren waar ontwerpers en fabrikanten elkaar konden ontmoeten in een kleinschalige productieplaats in de stad: een circulaire creatieve incubator in Mechelen. In 2015 kocht de OVAM de grond van de stad Mechelen voor een symbolische 1 euro. In ruil daarvoor zal de OVAM het terrein geleidelijk saneren terwijl het zijn herwaarderingsproject ontwikkelt.

Eind 2016 werd het licht op groen gezet en gingen de auteurs van het project, BUUR en Miss Miyagi, van start met een ambitieus proces. Het project kreeg vorm dankzij de participatie van omwonenden en potentiële partners. Al snel werd duidelijk dat De Potterij te kleinschalig was om zijn ambities als circulair laboratorium waar te maken en op stedelijk niveau een echt verschil te maken. Daarom werd het onderzoek uitgebreid naar de aangrenzende infrastructuur. Het aangrenzende kunstcentrum H30 en het leegstaande kantoorgebouw Joossen werden geïntegreerd in de opbouw van een gemeenschappelijke visie. Deze drie gebouwen genereren elk op zich geen (of te weinig) dynamiek en worden daarom opgevat als een gezamenlijke ontwikkeling, die meer ruimte voor actie biedt.

Een derde ambitieniveau past in een langetermijnvisie, waarin nog meer omliggende sites worden betrokken. Deze visie kan nog evolueren. Het woonzorgcentrum Hof Van Egmont (gebouw H) ligt in hetzelfde blok. Het gebouw is in slechte staat. Op lange termijn zal het waarschijnlijk worden gesloopt en zal de activiteit naar een nieuwe locatie verhuizen. Als dat gebeurt, kan een nieuw woonproject worden ontworpen om aan te sluiten bij de synergie en programma’s die De Potterij aanbiedt. De integratie van stedelijke uitrustingen op de begane grond draagt bij tot de activering van de dynamische openbare ruimte en schept een bijzondere synergie in het blok..

 

Programma

  • 1.500 m² gedeelde kantoorruimte (gemeenschappelijke werkruimte)
  • Kenniscentrum circulariteit
  • Circulaire restauratie
  • Concept stores (uitstalraam voor circulaire producten)
  • Laboratorium voor prototyping (makerspace)
  • Atelierinstallaties (vergaderzalen, atelierruimten)
  • Evenementenzalen

Identiteitsfiche

Context :

Sanering en herontwikkeling van een vervuild en verlaten industrieterrein in het centrum van Mechelen.

Locatie :

De site ligt in het centrum van Mechelen, in de Potterijstraat-Hanswijkstraat

Datum :

2016 – …

Schaal :

De oude pottenbakkerij zelf heeft een grondoppervlakte van 400 m² en ongeveer 800 m² overdekte ruimte. Met de open ruimte en het administratieve gedeelte (kantoorgebouw) heeft de site een totale oppervlakte van 2.000 m². Het gehele projectgebied, met inbegrip van de nieuwe woonwijk, is ongeveer 1 ha groot.

Fasering van de werken :

  • 1996 : Verhuizing van de ververij, stomerij en wasserij.
  • 2015 : Aankoop van het terrein door de OVAM en start van de bodemsanering (tot een diepte van 10 m)
  • 2016 : Startprocedure De proefprojecten beginnen
  • 2017 : Vestiging van de eerste gebruikers (Klusbib, Ko-Lab en De Notenboom)
  • 2018 : Inschakeling van privépartners + aankoop kantoorgebouw Miss Miyagi
  • 2019 – … : Oproep voor gebruikers, investeerders + website
  • 2020 – … : Zoektocht naar een financieel model en partners

Realisaties :  

Momenteel vinden in De Potterij al meerdere circulaire activiteiten plaats, zoals de Klusbib, het Ko-Lab en De Notenboom. Vooruitlopend op de circulaire renovatie is een oproep gedaan voor andere gebruikers van de ruimte en voor bouwpartners.