Waterkringloop

Charter

De wijk geniet van een waterbeheerstrategie die water integreert als grondstof en als risico.

Quickscan

Het beheer van water in het stadsproject heeft twee cruciale dimensies :

  • Het is een hulpbron: het ligt aan de basis van al wat in verband staat met het milieu, de natuur, het welzijn, het erfgoed, en maakt verplaatsingen mogelijk (op of langs een waterloop).
  • Het vormt een risico: vanwege de potentieel onbeheersbare hoeveelheden,
    en vanwege de soms verslechterde kwaliteit.

Bij het uitwerken van de waterbeheerstrategie moet dan ook zowel de hulpbron als het risico in acht worden genomen.

De waterbeheerstrategie is nauw verbonden met de landschapsstrategie. In het kader van deze laatste wordt de nodige ruimte gelaten voor water, en worden waterlopen onderhouden of hersteld… Aangezien water een hulpbron is die gevrijwaard moet worden, is een duurzame ontwerp van de open en gebouwde ruimte erop gericht de waterkringloop te herstellen, het rationeel gebruik en hergebruik ervan te stimuleren, en de kwaliteit ervan te bevorderen. Dit zichtbaar maken in de stadsinrichting kan leiden tot een grotere betrokkenheid van de gebruikers en meer respect voor het milieu.

WAT 01 – Leidt kennis van de hydrologische omgeving tot gedeelde winsten?

Ambitie: Over alle informatie beschikken die nodig is voor de uitwerking van een integrale waterbeheerstrategie.

Aan de hand van een diagnostiek kan de nodige informatie worden verzameld om een waterbeheerstrategie op wijkniveau op te zetten, en dit in oveernstemming met het territoriale schaalniveau. Deze informatie heeft een zowel geografisch, natuurlijk als stedelijk aspect. Een geïntegreerd regenwaterbeheer, overstromingsrisico, beschikbare hulpbronnen, en historische wateraspecten… Ze zijn enkele van de onderwerpen die in verband met elkaar gebracht dienen te worden.

Een identificatie van de actoren die verantwoordelijk zijn voor het waterbeheer vergemakkelijkt het inschatten van wat de mogelijkheden zijn om de watercyclus te verbeteren en welke middelen beschikbaar zijn voor het beheer ervan.

WAT 01 – Leidt kennis van de hydrologische omgeving tot gedeelde winsten?

WAT 02 – Vertaalt de waterstrategie zich in een landschapsstrategie?

Ambitie: Ervoor zorgen dat de inrichting van de openbare ruimte en het landschap in relatie staat tot het systeem dat regenwater infiltreert, verzamelt, vertraagt, behandelt en afvoert.

De waterbeheerstrategie omvat het netwerk dat regenwater infiltreert, verzamelt, vertraagt, behandelt en afvoert, met de bedoeling de lozing ervan in de riolering zoveel mogelijk tegen te houden. Het zo gecreëerde netwerk staat, in de mate van het mogelijke, in relatie tot het bestaande blauwe netwerk. Dit is mogelijk dankzij verschillende technieken zoals de integratie van overstromingsgebieden, het rekening houden met de doorlaatbaarheid van de bodems, de aanwezigheid van beschermde waterlichamen… Deze technieken vereisen ruimte en een inplanting op maat binnen het stedelijke weefsel.

WAT 02 – Vertaalt de waterstrategie zich in een landschapsstrategie?

WAT 03 – Optimaliseert de wijk de waterkringloop?

Het valoriseren van het beschikbare water en het tot een minimum beperken van afvalwater zijn aanvullende benaderingen om de waterkringloop te optimaliseren.

WAT 03 – Optimaliseert de wijk de waterkringloop?

WAT 03.01 - Wordt regenwater op een duurzame manier beheerd?

Ambitie: Meerdere ambities samen-
brengen om de infiltratiemogelijkheden, de kwaliteit van het afvloeiingswater en de stabilisatie van het grondwaterpeil te optimaliseren.

De infiltratie van het regenwater en de terugkeer ervan naar het bestaande hydrografische netwerk is een interessant uitgangspunt. Bijvoorbeeld het zorgen voor zoveel mogelijk doorlaatbare oppervlakken en het beperken van lozingen in de riolering dragen hiertoe bij. Daarnaast horen de inrichtingen zo gedimensioneerd te zijn dat het beheer van overvloedig regenwater (regenval bij onweer of regenval van lange duur) wordt geoptimaliseerd (door terugkeer naar de natuurlijke omgeving of terugwinning en zuivering).

De toegepaste strategie houdt ook rekening met het behoud van het waterpeil, zowel ondergronds als in wetlands.

De inrichting van het openbaar domein beïnvloedt de kwaliteit van het regenwater aan de hand van verschillende factoren zoals de keuze van de materialen die in contact komen met afvloeiingswater (bij voorkeur inerte materialen), en het onderhoud en de behandeling van chronische en accidentele vervuiling (d.m.v. stroken zuiverende planten, aanwezigheid van goten enz.).

WAT 03.02 - Wordt waterverbruik op een duurzame manier beheerd?

Ambitie: De hoeveelheid en de aard van het verbruik- van water in zowel de open ruimte als in gebouwen optimaliseren.

De ambitie is om niet onnodig water te consumeren, zeker niet als het gaat om drinkwater. Dit verbruik kan grotendeels beperkt worden door een ontwerp dat de behoefte aan water vermindert: regenwater en gezuiverd grijs water kunnen worden opgevangen en hergebruikt voor niet-drinkbare toepassingen (huishoudelijk gebruik, onderhoud van groene ruimtes en andere open ruimten…).

WAT 04 – Waardeert de wijkinrichting de aanwezigheid van water in het bijzijn van de gebruikers?

Ambitie: Opwaarderen van de water-kringloop in de zin dat deze een toe-gevoegde waarde biedt voor de mens en een didactische dimensie inhoudt.

De waterkringloop kan zichtbaar worden gemaakt: door inrichtingen in dialoog met het water, door het als erfgoed te beschouwen, door de integratie van didactische en/of ludieke elementen… Door hem in de schijnwerpers te zetten raakt de waterkringloop beter bekend bij het publiek en wordt het respect voor het milieu bevorderd.

Er kunnen echter een aantal storende effecten, zoals geurhinder, geluidsoverlast of de opkomst van vervelende insecten (muggen…) optreden, deze moeten tegelijkertijd ook worden aangepakt.

WAT 04 – Waardeert de wijkinrichting de aanwezigheid van water in het bijzijn van de gebruikers?

WAT 05 - Is de werf duurzaam op het vlak van de waterkringloop?

Ambitie: Ervoor zorgen dat er geen vervuiling in de waterkringloop terechtkomt en dat het grondwaterpeil zo dicht mogelijk bij het natuurlijke niveau blijft.

Tijdens de uitvoering van de werken (wat soms lang kan duren) wordt er met een optimaal waterbeheer voor gezorgd dat water- en natuurgebieden beschermd worden tegen elk risico op vervuiling. Bovendien moet het grondwaterpeil zo dicht mogelijk bij het natuurlijke niveau behouden worden (mogelijk door herinfiltratie en herinjectie). Als water moet worden opgepompt, is het interessant om het water op de site zelf te herwaarderen.

Om deze doelstellingen te bereiken is een coördinatie met de verschillende actoren op de site wenselijk.

WAT 05 - Is de werf duurzaam op het vlak van de waterkringloop?

WAT 06 - Is het waterbeheer gestructureerd?

Ambitie: De projectmanager begeleiden door middel van een waterbeheerplan en gebruikers en lokale overheden betrekken bij het waterbeheer op wijkniveau.

De uitwerking van een waterbeheerplan binnen de wijk kan een interessante leidraad zijn om de aanwezigheid en het beheer van water te optimaliseren. Het plan kan worden uitgewerkt in de projectfase, maar zal pas worden uitgevoerd naarmate het wijkproject vordert en tijdens het gebruik van de wijk. Het plan kan eventueel beogen om een ‘structuur’ op te richten die instaat voor een gemeenschappelijk en effectief regenwaterbeheer waarbij beheerders, lokale overheden en gebruikers betrokken zijn.

WAT 06 - Is het waterbeheer gestructureerd?

Memento

Memento