Menselijke leefomgeving

Charter

De wijk bezit een sociale, economische en commerciële vitaliteit. Ze is inclusief en aanpasbaar.

Quickscan

Aan de basis van het wijkontwerpproces bevinden zich verscheidene uitdagingen bij de zoektocht naar een aangepaste menselijke leefomgeving : hoe kan een antwoord geboden worden op de groeiende diversiteit binnen de stedelijke samenleving (culturele mix, solidariteit tussen generaties, gendergelijkheid, enz.) en op andere sociaal-economische uitdagingen binnen de wijk en het gewest ? Hoe kan een programma van open en bebouwde ruimte voorzien worden dat een vermenging van mensen en functies bevordert? Enz.

In deze context vormen inclusie en toegankelijkheid basisbegrippen voor het streven naar een gelijke verdeling van kansen voor iedereen. Daarnaast kan de economische dynamiek een stimulans zijn voor de duurzaamheid van de wijk, onder meer door het ondersteunen van werkgelegenheidskansen, het verzoenen van privé- en beroepsleven, het integreren van productieve economieën, sociale economieën…

HUM 01 - Geeft de analyse een goed inzicht in de sociale en economische context?

Ambitie: Een goed inzicht verwerven in de aanwezige dynamieken als voorwaarde voor de ontwikkeling van een project dat zich in de context inschrijft.

Een gedetailleerde analyse van de context waarin de wijk zich bevindt en de prospectieve analyse van de behoeften op lange termijn helpen om de wijk en zijn omgeving beter te leren kennen: identificatie van de aanwezige elementen, van de mogelijke situaties van ongelijkheid, confrontatie van deze situaties met een socio-economische analyse, het in evenwicht brengen van vraag en aanbod… Al deze kennis vergemakkelijkt een npassende integratie in de context, en dient voornamelijk om in te schatten wat de behoeften zijn voor bepaalde functies of woningtypes binnen de wijk.

De contextanalyse is ook gebaat bij een beter begrip van de aanwezige dynamieken met het oog op hun integratie in trajecten die een circulaire economie tot stand brengen op lokaal niveau of daarbuiten.

HUM 01 - Geeft de analyse een goed inzicht in de sociale en economische context?

HUM 02 - Stimuleert de wijk de sociale vitaliteit?

Er wordt gezocht naar een mix van functies en gediversifieerde gebruikersprofielen die zo bijdragen tot de leefbaarheid en dynamiek van de wijk (vanuit sociaal, stedelijk en socio-economisch perspectief). Dit kan bereikt worden door te zoeken naar een dichtheid die een zekere levendigheid garandeert en een programma dat tegemoetkomt aan de behoeften van de huidige en toekomstige gebruikers, en door plekken te creëren waar sociale banden ontstaan.

HUM 02 - Stimuleert de wijk de sociale vitaliteit?

HUM 02.01 - Is de dichtheid geschikt?

Ambitie: Het bereiken van het juiste evenwicht tussen de bevolkingsdichtheid, de programmadichtheid en het aandeel aan open ruimte.

Een dichtheid die aangepast is aan de context is wenselijk, in het bijzonder als antwoord op ruimtelijke en sociale vraagstukken die voortkomen uit territoriale ongelijkheden. De juiste dichtheid is gericht op het stimuleren van sociale vitaliteit, ontmoeting tussen bewoners en nabijheid van diensten, dit om zo de levenskwaliteit van de wijk te bevorderen.

HUM 02.02 - Is het aangeboden programma volledig en inclusief?

Ambitie: Een kwalitatieve relatie tot stand brengen tussen de vastgestelde behoeften, de socio-economische ambities en het programma.

Het programma moet gericht zijn op de lokale behoeften van de (huidige en toekomstige) gebruikers en op de verwezenlijking van de sociaal-economische doelstellingen op korte en lange termijn. Vaak gaat het daarbij om het creëren van collectieve voorzieningen en diensten (met bijzondere aandacht voor kwetsbare bevolkingsgroepen) en een plaatselijk commercieel aanbod, het aanbieden van werkgelegenheids- en opleidingsplekken, alsook het scheppen van voorwaarden die het mogelijk maken dat woningen en economische functies naast elkaar kunnen bestaan.

Naast het beantwoorden van de behoeften op lokale schaal, kan het programma van de wijk, afhankelijk van de opportuniteiten en ambities voor de wijk en het gewest, ook worden bekeken op een supralokale of zelfs regionale schaal.

HUM 02.03 - Bevordert de ruimte de sociale cohesie?

Ambitie: Het bevorderen van sociale banden tussen mensen en bevolkingsgroepen en het beorderen van mogelijke betrokkenheid bij de gemeenschap.

Sociale cohesie kan gedefinieerd worden als volgt:

“alle sociale processen die ertoe bijdragen de gelijkheid van kansen en omstandigheden, en het economisch, sociaal en cultureel welzijn te garanderen aan alle individuen of groepen van individuen, ongeacht hun nationale of etnische afkomst, culturele, religieuze of filosofische overtuiging, sociale status, sociaal-economisch niveau, leeftijd, seksuele geaardheid of gezondheid. Dit om het mogelijk te maken dat zij in staat zijn actief deel te nemen aan, en erkend te worden door de samenleving[1].”

Wat betreft het ontwerp en de programmering van de wijk wordt sociale cohesie gefaciliteerd door de aanwezigheid van collectieve binnen- en buitenruimtes, waarin lokale initiatieven en verenigingen een plaats kunnen krijgen, waar uitwisselingen tussen verenigingen/instellingen bevorderd kunnen worden, en waar eventueel ook de organisatie van activiteiten voor het grote publiek mogelijk worden gemaakt

 

[1] Decreet van de Franse Gemeenschapscommissie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

HUM 02.04 - Faciliteert de wijk de aanwezigheid van economische activiteiten?

Ambitie: Zorgen voor aangepaste werkplekken.

Naast het grote vestigingsaanbod dat inspeelt op de diversiteit aan (soorten) bedrijven in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, rest er nog een uitdaging om een vestigingsaanbod te creëren dat aangepast is aan de loopbanen van de bedrijven, zowel binnen als buiten de wijk, om zo hun territoriale verankering te bevorderen. Op wijkniveau kan dit de vorm aannemen van een gevarieerd grond- en vastgoedaanbod in functie van de verschillende levensfasen van een bedrijf. In die zin bestaan er verschillende types: co-workingruimtes, bedrijvencentra, starterscentra, incubatieruimtes, moduleerbare ruimtes, mogelijkheden voor herlokalisatie, typologische mix, enz.

HUM 03 - Is de wijk inclusief?

Inclusie heeft als ambitie bij te dragen aan de organisatie van diversiteit in een rechtvaardige samenleving. Het is wenselijk om een sociale mix en integratie van alle bevolkingsgroepen na te streven, zodat alle mensen, inclusief kansarme groepen en minderheden, gelijke kansen krijgen om volledig deel te kunnen nemen aan de samenleving en van eenzelfde ‘zichtbaarheid’ te kunnen genieten. Deze doelstelling kan bereikt worden met een programma waarbij woningen, openbare ruimte en diensten gediversifieerd, beschikbaar en betaalbaar zijn.

HUM 03 - Is de wijk inclusief?

HUM 03.01 - Zijn de woningen gedifferentieerd?

Ambitie: Zorgen voor een diversiteit aan woningen en toegankelijkheid voor iedereen.

Een voldoende gevarieerd woningaanbod zorgt ervoor dan de wijk toegankelijk is voor verschillende bevolkingsgroepen. Deze diversiteit uit zich in grootte, type, aantal kamers, maar ook in toegankelijkheid en aanpasbaarheid voor personen met beperkte mobiliteit. Het is de bedoeling dat dit woningaanbod aangepast is aan de lokale context, in overeenstemming met de regionale huisvestingsstrategie.

HUM 03.02 - Is de levensstijl betaalbaar?

Ambitie: Iedereen de mogelijkheid bieden om te kunnen wonen in de wijk, naargelang zijn of haar middelen.

Er bestaan minimum twee manieren om de wijk toegankelijk te maken voor iedereen: de integratie van een verscheidenheid aan woningtypes die toegankelijk zijn voor verschillende inkomenscategorieën , alsook het aanbieden van betaalbare werk- en vrijetijdsruimten (met inbegrip van de integratie van productieve activiteiten), op gepaste wijze ingepland en verspreid over de hele wijk. In die zin wordt de aard van de aangeboden functies en diensten aangepast aan de verwachtingen van de toekomstige gebruikers.

HUM 04 - Is de werf duurzaam op sociaal-economisch vlak?

Ambitie: Voor een optimale organisatie van de bouwplaats zorgen voor werknemers en omwonenden.

Er bestaan verschillende maatregelen die een meer inclusieve aanpak voor alle type werknemers mogelijk maakt, nl. door de bouwplaats te optimaliseren op het gebied van werkgelegenheid, sociale integratie en, indien mogelijk, lokale verankering. De integratie van sociale clausules in opdrachten voor werken kan bijvoorbeeld dit werk toegankelijker maken voor een breder publiek.

Rekening houdend met het economische leven van de wijk tijdens de bouwfase, kunnen bepaalde aanpassingen aan de werforganisatie er voor zorgen dat de impact op de bedrijven beperkt blijft. Dit kan worden bereikt door de toegang tot de handelszaken zo gemakkelijk mogelijk te maken, en de werk- en leefomstandigheden van de omliggende gebieden zoveel mogelijk te respecteren (lawaai- en stofhinder beperken enz.) .

HUM 04 - Is de werf duurzaam op sociaal-economisch vlak?

HUM 05 - Stimuleert de wijk de economische vitaliteit?

Het is mogelijk om de aanwezige activiteiten te sturen richting een duurzame, circulaire en maatschappelijk verantwoorde economische dynamiek. Op schaal van een wijk kunnen immers gecoördineerde acties uitgevoerd worden, ter bevordering van korte ketens en lokale verankering, en dit terwijl de deelname aan reeds aanwezige dynamieken wordt gefaciliteerd.

HUM 05 - Stimuleert de wijk de economische vitaliteit?

HUM 05.01 - Bestaat er een duurzame economische dynamiek?

Ambitie: Bedrijven aanmoedigen om de principes van duurzame ontwikkeling toe te passen.

De economische vitaliteit van de wijk kan gestimuleerd worden rekening houdend met door een aantal factoren voor een sterke lokale verankering: huidige en toekomstige middelen inzake economie en programma kunnen zorgen voor een strategie voor een circulaire economie, het ondersteunen van lokale productieve activiteiten, een sociale en rechtvaardige economie…

HUM 05.02 - Stimuleert de wijk de integratie van mensen in een circulaire economie?

Ambitie: Bevorderen van een circulaire economie, dankzij de betrokkenheid van lokale spelers en maatschappelijk verantwoord ondernemerschap.

De reflectie over het metabolisme van de wijk gebeurt bij voorkeur in dialoog met de actoren in het veld. Het is immers makkelijker om projecten voor een lokale economie te concretiseren mits een goed inzicht in de aanwezige dynamieken, maar ook door te bekijken hoe deze projecten mogelijke synergiën op lokaal of supralokaal niveau in gang kunnen zetten

Verantwoordelijk ondernemerschap heeft een ecologisch, economisch en sociaal aspect. Om deze dynamiek een boost te geven, kunnen bedrijfsmodellen zich afstemmen op het verminderen van het grondstoffenverbruik door hergebruik, het verlagen van de kosten door collectief goederen en diensten te gebruiken, het ondersteunen van eerlijke handelsinitiatieven en het bevorderen van een circulaire economie…

Memento

Memento